{"id":1541,"date":"2023-09-25T05:58:03","date_gmt":"2023-09-25T09:58:03","guid":{"rendered":"https:\/\/radyomunzur.com\/?p=1541"},"modified":"2023-09-25T05:58:03","modified_gmt":"2023-09-25T09:58:03","slug":"pertekte-bir-ekolojik-tarim-hikayesi-surdurebilir-miyiz-bilmiyoruz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radyomunzur.com\/?p=1541","title":{"rendered":"Pertek\u2019te bir ekolojik tar\u0131m hikayesi: S\u00fcrd\u00fcrebilir miyiz bilmiyoruz"},"content":{"rendered":"<p><strong>Dersim\u2019de son y\u0131llarda k\u00f6ye d\u00f6n\u00fc\u015flerle ilgi oda\u011f\u0131 olan ekolojik tar\u0131m, y\u00fcksek maliyetler ve d\u00fc\u015f\u00fck verim nedeniyle, deneyenlerin \u00e7o\u011fu i\u00e7in h\u00fcsranla sonu\u00e7lan\u0131yor.\u00a0 Pertekli \u00e7ift\u00e7i, \u201cyerli tohumlarla zararl\u0131 g\u00fcbre kullanmadan \u00fcretim yap\u0131yoruz ama destek yok, nereye kadar dayanabiliriz, bilmiyorum\u201d diyor.<\/strong><\/p>\n<div class=\"epyt-video-wrapper fluid-width-video-wrapper\"><iframe id=\"_ytid_29434\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"Pertek'te bir ekolojik tar\u0131m hikayesi: S\u00fcrd\u00fcrebilir miyiz bilmiyoruz\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/4lyY3hciL3w?enablejsapi=1&amp;autoplay=0&amp;cc_load_policy=0&amp;cc_lang_pref=tr&amp;iv_load_policy=3&amp;loop=0&amp;modestbranding=1&amp;rel=0&amp;fs=1&amp;playsinline=0&amp;autohide=2&amp;hl=tr_TR&amp;theme=dark&amp;color=red&amp;controls=1&amp;\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/div>\n<p>Dersim\u2019de son y\u0131llarda do\u011fal-ekolojik tar\u0131ma ilgi giderek art\u0131yor. Memlekete geri d\u00f6nenlerin de en g\u00f6zde ilgi alan\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Fakat gelip deneyenlerin \u00e7o\u011fu ya yar\u0131da b\u0131rak\u0131yor ya da hobi temelinde k\u00fc\u00e7\u00fck u\u011fra\u015flarla s\u0131n\u0131rl\u0131yor bu alan\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc ekolojik tar\u0131m\u0131n maliyetleri y\u00fcksek ve verimi d\u00fc\u015f\u00fck. Bu nedenle bireysel d\u00fczeyde ba\u015flay\u0131p s\u00fcrd\u00fcrenlerin say\u0131s\u0131 \u00e7ok az. Ancak belediyelerin, kooperatiflerin ve sivil giri\u015fimlerin \u00e7abalar\u0131 daha uzun soluklu olabiliyor.<\/p>\n<p><strong>YERL\u0130 TOHUMLAR YOK OLUYOR<\/strong><\/p>\n<p>Ekolojik tar\u0131m alan\u0131ndaki en ciddi sorun yerli atal\u0131k tohumlar\u0131n temininde ya\u015fan\u0131yor. Dersim\u2019de 93-94 s\u00fcrecindeki zorunlu g\u00f6\u00e7lerle neredeyse biten tar\u0131msal faaliyetlerin bir sonucu olarak yerli tohumlar yok olmaya y\u00fcz tuttu. Son y\u0131llarda tekrar canlanan tar\u0131msal faaliyetler ise sa\u011fdan soldan temin edilen kayna\u011f\u0131 ve toprakla uyumu belirsiz hibrit tohumlara dayan\u0131yor. Az say\u0131daki \u00fcreticide kalan yerli tohumlar da g\u00fcnden g\u00fcne yok oluyor \u00e7\u00fcnk\u00fc verimi d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu, desteklenmedi\u011fi ve fiyat rekabeti yapamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcreticiler daha fazla gelir elde edebilmek i\u00e7in hem verimi daha y\u00fcksek olan hem de daha h\u0131zl\u0131 yeti\u015fen modern hibrit tohumlar\u0131 tercih ediyorlar.<\/p>\n<p>Bir \u00f6rnek vermek gerekirse, Ovac\u0131k\u2019\u0131n yerli \u00e7al\u0131 fasulyesi tohumu yeti\u015fmek i\u00e7in en az 4 aya ve 11-12 kere sulanmaya ihtiya\u00e7 duyup bire 8-10 \u00fcr\u00fcn verirken, Konya\u2019dan getirtilen modern \u00e7al\u0131 fasulyesi tohumu hem 3 ayda yeti\u015fiyor hem yakla\u015f\u0131k 7 defa sulan\u0131yor hem de \u00e7ok daha fazla \u00fcr\u00fcn veriyor. Oysa yerli \u00e7al\u0131 fasulyesi protein ve besin de\u011ferleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha zengin, yeme\u011fi daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve daha lezzetli ama kooperatifler ve pazar her iki \u00fcr\u00fcn\u00fc ayn\u0131 fiyata sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yerli ekolojik \u00fcretim yapan \u00e7ift\u00e7i zarara u\u011fruyor. Ovac\u0131k\u2019ta yerli \u00e7al\u0131 tohumu ile \u00fcretim yapan \u00e7ift\u00e7ilerin \u00e7o\u011fu, t\u00fcm bu sebeplerden dolay\u0131 pazar ile rekabet edemedikleri i\u00e7in Konya tohumuna ge\u00e7tiler ve yerli tohum neredeyse yok oldu.<\/p>\n<p><strong>EKOLOJ\u0130K TARIM AZ SAYIDA \u00dcRET\u0130C\u0130N\u0130N ISRARINA DAYANIYOR<\/strong><\/p>\n<p>Sadece az say\u0131daki \u00fcretici ve giri\u015fim yerli tohumlar\u0131 \u00e7o\u011faltmakta ve bununla \u00fcretim yapmakta \u0131srar ediyor. Bunlardan biri de ekolojik tar\u0131m alan\u0131nda 7 y\u0131ld\u0131r faaliyet y\u00fcr\u00fcten\u00a0<strong>Anka Dersim<\/strong>\u00a0giri\u015fimi. Giri\u015fim, geleneksel \u00fcretim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc modern tar\u0131ma entegre ederek \u00f6zellikle yerli atal\u0131k bu\u011fday tohumlar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011falt\u0131p \u00e7ift\u00e7ilere da\u011f\u0131tarak, fenni g\u00fcbre kullan\u0131lmam\u0131\u015f tarlalarda ekolojik \u00fcretim yap\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik ediyor. Pertek Dere nahiyesi \u00c7em (\u00c7ay) k\u00f6y\u00fcnde, restore edilmi\u015f as\u0131rl\u0131k bir de su de\u011firmeni var giri\u015fimin.<\/p>\n<p><strong>\u201cB\u0130\u00c7ERD\u00d6VER BULMAKTA SIKINTI \u00c7EK\u0130YORUZ\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Daha \u00f6nce \u0130l sa\u011fl\u0131k m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden memur olarak \u00e7al\u0131\u015fan ve \u015fu anda Pertek\u2019in Beydam\u0131 (Bali\u015fer) k\u00f6y\u00fcnde ya\u015fayan \u00dczg\u00fcn, \u201cBirka\u00e7 y\u0131ldan beri do\u011fal, ekolojik tar\u0131mla u\u011fra\u015f\u0131yorum. \u0130mkanlar\u0131m\u0131z k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in zor \u015fartlarda \u00fcretim yapabiliyoruz. Bu\u011fday ekti\u011fim zaman, y\u0131llarca kullan\u0131lmayan, kimyasal g\u00fcbrenin, ilac\u0131n girmedi\u011fi tarlalar\u0131 kullan\u0131yorum. Dere nahiyesinin k\u00f6ylerinde, rak\u0131m olarak da y\u00fcksek Kayaba\u011f (A\u011fzunik) k\u00f6y\u00fc var. Orada otuz k\u0131rk y\u0131ldan beri s\u00fcr\u00fclmeyen tarlalar\u0131 s\u00fcrd\u00fck, ta\u015f\u0131n\u0131 ay\u0131klad\u0131k. Burayla ikisi aras\u0131ndaki mesafe 15-16 kilometre. Mesafe uzak olunca gidi\u015f geli\u015fte, ekipman g\u00f6t\u00fcrmekte zorlan\u0131yoruz\u201d diyor.<\/p>\n<p>Bi\u00e7erd\u00f6verin gelip ge\u00e7medi\u011fini, ekili alan az oldu\u011fu zaman kendisini kurtarm\u0131yor diye bi\u00e7meye gelmedi\u011fini ama fazla ektikleri zaman da bunun maddi y\u00fck\u00fcn\u00fcn alt\u0131ndan kalkamayacaklar\u0131n\u0131 ifade eden \u00dczg\u00fcn, \u201cIsrarlar\u0131m\u0131za ra\u011fmen bi\u00e7erd\u00f6ver yine de gelmeyince sonunda iki kat maliyetine bi\u00e7tirebildik. Burada bi\u00e7erd\u00f6ver d\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc iki y\u00fcz elli liraya bi\u00e7ti, orada d\u00f6rt y\u00fcz liraya bi\u00e7ti. Aradaki bu u\u00e7urumla bir \u015fey kazanamazs\u0131n. \u00d6zellikle de bi\u00e7erd\u00f6ver konusunda \u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ektik. Bu y\u0131l mesela Pertek ve Dersim belediyesi ve \u0130l Tar\u0131m M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019nden bu konuda yard\u0131mc\u0131 olmalar\u0131n\u0131 istedik ama pek kar\u015f\u0131l\u0131k bulamad\u0131k. En az\u0131ndan onlar kurumdur. Kurum olarak yoldan ge\u00e7en bir bi\u00e7erd\u00f6verciyi y\u00f6nlendirebilirlerdi ama yapmad\u0131lar. Ge\u00e7en sene ve \u00f6nceki sene tarla s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm zaman \u00e7evre k\u00f6ydekiler \u2018haberimiz olsa biz de ekerdik\u2019 Yani sen bi\u00e7erd\u00f6ver getireceksin. Biz de ondan faydalan\u0131r\u0131z. Yani makina gitmeyince insanlar da ekmiyor\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130NSANLAR K\u00d6Y\u00dcNE D\u00d6NS\u00dcN, EKS\u0130N, B\u0130\u00c7S\u0130N\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Kendilerinin yeterli arazileri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n tarlalar\u0131n\u0131 ekti\u011fini ama bunlara kira \u00fccreti \u00f6demedi\u011fini, insanlar\u0131n s\u0131rf tarlalar\u0131n\u0131n yerleri belli olsun diye arazilerini kendisine bedelsiz verdi\u011fini s\u00f6yleyen \u00dczg\u00fcn, \u201cYar\u0131n \u00f6b\u00fcr g\u00fcn \u2018sen \u00e7ok para kazand\u0131n\u2019 deyip tarlalar\u0131 geri alabilirler. Araziler bana ait olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in herhangi bir destekleme de alm\u0131yorum. Yeterli te\u015fvik yok. Oysa \u00fcreticilerin bizzat desteklenmesi laz\u0131m. Mesela mazot deste\u011fi verebilirlerdi. Sonu\u00e7ta burada da \u00fcretimin devam edebilmesi ve insanlar\u0131n ekmeleri i\u00e7in \u00f6nayak olabilirlerdi. \u0130nsanlar k\u00f6y\u00fcne d\u00f6ns\u00fcn, eksin, bi\u00e7sin. Beraber hareket etsin\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>\u201cYERL\u0130 ATALIK BU\u011eDAY TOHUMLARINI BULUP \u00c7O\u011eALTIYORUZ\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Bu i\u015fe karar verdikleri zaman ilk \u00f6nce yerli atal\u0131k tohumlar ile ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 belirten \u00dczg\u00fcn, atal\u0131k tohumlarla ilgili \u015fu bilgileri verdi.<\/p>\n<p>\u201cBizim burada ekilen\u00a0<strong>a\u015fure<\/strong>\u00a0dedi\u011fimiz bir bu\u011fday t\u00fcr\u00fc vard\u0131. Di\u011fer bu\u011fday t\u00fcrlerine g\u00f6re az \u00fcr\u00fcn veriyor ama kalite olarak \u00e7ok g\u00fczel. Bir de \u2018bare\u2019 dedi\u011fimiz baharda ekilen yazl\u0131k yerli tohumlar vard\u0131. Bu tohumlar\u0131 30-40 y\u0131l ambar\u0131nda saklayan insanlar vard\u0131. Bunlar\u0131 buldum, ald\u0131m, selekt\u00f6re verdim. Birinci y\u0131l ektim, s\u0131rf tohum tazelensin diye. Bi\u00e7me zaman\u0131 gitti\u011fimde bi\u00e7erd\u00f6verci \u2018Abi bunu niye bi\u00e7iyorsun, zaten bunda bir \u015fey yok\u2019 dedi. Ben sadece tohumu yenilensin, tazelensin diye bi\u00e7iyorum. Yoksa verdi\u011fim eme\u011fi, yapt\u0131\u011f\u0131m masraf\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131ndan de\u011fil. Bu \u015fekilde tohumlar\u0131 bulup, \u00e7o\u011falt\u0131p \u00fcretim yap\u0131yoruz ama pazar\u0131n\u0131 bulamay\u0131nca bunu s\u00fcrd\u00fcrebilme \u015fans\u0131m\u0131z yok.<\/p>\n<p>Bu y\u0131l iki y\u00fcz d\u00f6n\u00fcm civar\u0131nda a\u015fure ve bare bu\u011fday\u0131 ektim. 85 d\u00f6n\u00fcmden 5 ton \u00fcr\u00fcn \u00e7\u0131kt\u0131. D\u00f6n\u00fcm\u00fcne 25 kilo atm\u0131\u015ft\u0131m. G\u00fcbre ya da herhangi bir ila\u00e7 kullanmad\u0131k. Ne ektikse ve tanr\u0131 bize ne verdiyse onu kabul ediyoruz\u201d<\/p>\n<p><strong>\u201cBU \u0130\u015e\u0130 BUNDAN SONRA Y\u00dcR\u00dcTEB\u0130L\u0130R M\u0130Y\u0130M B\u0130LM\u0130YORUM\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Eskiden bu\u011fday\u0131n yan\u0131s\u0131ra nohut da ektiklerini ama y\u00fcksek rak\u0131ml\u0131 yerlerde domuzdan dolay\u0131 \u015fu an nohut ekmediklerini, \u00e7\u00fcnk\u00fc tarlay\u0131 domuzdan koruyamayacaklar\u0131n\u0131 ifade eden \u00dczg\u00fcn, \u201cBi\u00e7imi biraz gecikti\u011fi zaman domuzlar zarar veriyor. Tarlan\u0131n i\u00e7ine giriyor, yat\u0131r\u0131yor, yiyor, k\u0131r\u0131yor, da\u011f\u0131t\u0131yor. Birka\u00e7 tarlay\u0131 bu \u015fekilde tahrip ettiler. Onlarla da ayr\u0131 bir m\u00fccadele etmek gerekiyor, onu da yapamay\u0131z. Mesafe uzun oldu\u011fu i\u00e7in her g\u00fcn gidip gelmekte zorlan\u0131r\u0131z\u201d diyor.<\/p>\n<p>Yapt\u0131klar\u0131 ekolojik \u00fcretimi s\u00fcrd\u00fcrme konusunda ise \u00dczg\u00fcn, \u015funlar\u0131 not d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>\u201cBu i\u015fi bundan sonra y\u00fcr\u00fctebilir miyim bilemiyorum. Bu y\u0131l ki \u00fcr\u00fcn\u00fcm\u00fc satarsam seneye tekrar ekmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm, yoksa yapamam. Pazarlarken zorlan\u0131yoruz. Maliyetler y\u00fcksek oldu\u011fu i\u00e7in ucuza satam\u0131yoruz ama insanlar\u0131n da al\u0131m g\u00fcc\u00fc yok. Bu t\u00fcr zorluklar\u0131m\u0131z var.<\/p>\n<p>Bu i\u015fler uzaktan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar kolay bir \u015fey de\u011fil. Bunlar\u0131 \u00fcretirken etraftakiler her t\u00fcrl\u00fc \u015feyi de s\u00f6ylediler. Senin kafan \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor. Sen aptals\u0131n. Niye g\u00fcbre atm\u0131yorsun. Niye ila\u00e7 atm\u0131yorsun. G\u00fcbre atarsan \u015fu kadar kazan\u0131rs\u0131n, gibi. Biz ise inatla s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz ama bilmiyorum ne kadar\u0131n\u0131 ba\u015farabiliriz. Sizlerden bekledi\u011fimiz de pazarlama konusunda yard\u0131mc\u0131 olman\u0131z\u201d<\/p>\n<p><strong>\u201cDEVLET H\u0130\u00c7 YARDIMCI OLMUYOR\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Bu\u011fdaylar\u0131 ekip bi\u00e7mek i\u00e7in o\u011flunun \u00e7ok \u00e7aba harcad\u0131\u011f\u0131n\u0131, organik \u00fcretim yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kendilerinin de ilerlemi\u015f ya\u015flar\u0131na ra\u011fmen yard\u0131mc\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirten Bilal \u00dczg\u00fcn\u2019\u00fcn 83 ya\u015f\u0131ndaki annesi\u00a0<strong>Kumru \u00dczg\u00fcn<\/strong>, \u201cYa\u015f\u0131m\u0131za g\u00f6re \u00e7abam\u0131z\u0131 g\u00f6steriyoruz. Torbalar\u0131 dolduruyoruz ya\u011fmura kalmas\u0131n diye. Tozunu elekten ge\u00e7iriyorum temiz olsun, sat\u0131\u015fa temiz \u00e7\u0131ks\u0131n diye. O\u011flum bu\u011fdaya g\u00fcbre atm\u0131yor. Y\u00f6rede g\u00fcbresiz tarla olmuyor ama o yine de g\u00fcbre atm\u0131yor. Organik satar\u0131m diye, devlet de hi\u00e7 yard\u0131mc\u0131 olmuyor. K\u00f6yl\u00fcler de ta buradan gidip El\u00e2z\u0131\u011f\u2019da saman al\u0131yorlar. Burada, kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde doldurup alm\u0131yorlar. Ben de o\u011flana \u00fcz\u00fcl\u00fcyorum. \u00c7ok emek veriyor\u201d dedi.<\/p>\n<p>Tar\u0131mla u\u011fra\u015fman\u0131n iyi bir \u015fey oldu\u011funu ama herkesin bunu yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eden anne \u00dczg\u00fcn, \u201cO\u011flumun yapt\u0131klar\u0131n\u0131 da tar\u0131mc\u0131lar hi\u00e7e say\u0131yor. Mesela bi\u00e7erciler geldi mi il\u00e7e tar\u0131m\u0131n da ilgilenmesi laz\u0131m. Birinin ilgilemesi laz\u0131m ki y\u00f6rede temiz bi\u00e7sinler. Halk bu kadar eme\u011fi bo\u015fa vermesin. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu i\u015fe \u00e7ok emek veriliyor, \u00e7ok masraf yap\u0131l\u0131yor. Biliyorsunuz zam alm\u0131\u015f ba\u015f\u0131n\u0131 gidiyor\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>\u201cG\u00dcC\u00dcM\u00dcZ\u00dcN YETT\u0130\u011e\u0130 KADAR\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Baba Turabi \u00dczg\u00fcn ise \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>\u201cBuras\u0131 bizim k\u00f6y\u00fcm\u00fcz, bah\u00e7emiz, a\u011fa\u00e7lar\u0131m\u0131z. Evimiz burada, kar\u0131nca gibi k\u0131m\u0131lday\u0131p duruyoruz. G\u00f6lgeleri koval\u0131yoruz. Hafif i\u015f olunca yap\u0131yoruz. Bu bu\u011fday hi\u00e7 g\u00fcbre yememi\u015f. 30-40 senedir ekilmeyen tarlalar\u0131 ekiyoruz organik olarak. Vatanda\u015fa, isteyene veriyoruz. Bunun ismi a\u015furedir. Ekmeklik bu\u011fday. K\u0131rda bay\u0131rda yeti\u015fen bu\u011fdayd\u0131r. Bu\u011fday geldi buraya d\u00f6k\u00fcld\u00fc. Ya\u011fmur ya\u011facak diye korkumuzdan han\u0131mla beraber bu torbalar\u0131 doldurmaya ba\u015flad\u0131k g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn yetti\u011fi kadar. Hepsini bir g\u00fcnde bitirecek halimiz yok. Yava\u015f yava\u015f \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00c7ocuklara yard\u0131mc\u0131 oluyoruz\u201d<\/p>\n<p><strong>P\u0130RHA &#8211; Ey\u00fcp HANO\u011eLU-Cihan BERK\/DERS\u0130M<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dersim\u2019de son y\u0131llarda k\u00f6ye d\u00f6n\u00fc\u015flerle ilgi oda\u011f\u0131 olan ekolojik tar\u0131m, y\u00fcksek maliyetler ve d\u00fc\u015f\u00fck verim nedeniyle, deneyenlerin \u00e7o\u011fu i\u00e7in h\u00fcsranla sonu\u00e7lan\u0131yor.\u00a0 Pertekli \u00e7ift\u00e7i, \u201cyerli tohumlarla zararl\u0131 g\u00fcbre kullanmadan \u00fcretim yap\u0131yoruz ama destek yok, nereye kadar dayanabiliriz, bilmiyorum\u201d diyor. Dersim\u2019de son y\u0131llarda do\u011fal-ekolojik tar\u0131ma ilgi giderek art\u0131yor. Memlekete geri d\u00f6nenlerin de en g\u00f6zde ilgi alan\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Fakat gelip deneyenlerin \u00e7o\u011fu ya yar\u0131da b\u0131rak\u0131yor ya da hobi temelinde k\u00fc\u00e7\u00fck u\u011fra\u015flarla s\u0131n\u0131rl\u0131yor bu alan\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc ekolojik tar\u0131m\u0131n maliyetleri y\u00fcksek ve verimi d\u00fc\u015f\u00fck. Bu nedenle bireysel d\u00fczeyde ba\u015flay\u0131p s\u00fcrd\u00fcrenlerin say\u0131s\u0131 \u00e7ok az. Ancak belediyelerin, kooperatiflerin ve sivil giri\u015fimlerin \u00e7abalar\u0131 daha uzun soluklu olabiliyor. YERL\u0130 TOHUMLAR YOK OLUYOR Ekolojik tar\u0131m alan\u0131ndaki en ciddi sorun yerli atal\u0131k tohumlar\u0131n temininde ya\u015fan\u0131yor. Dersim\u2019de 93-94 s\u00fcrecindeki zorunlu g\u00f6\u00e7lerle neredeyse biten tar\u0131msal faaliyetlerin bir sonucu olarak yerli tohumlar yok olmaya y\u00fcz tuttu. Son y\u0131llarda tekrar canlanan tar\u0131msal faaliyetler ise sa\u011fdan soldan temin edilen kayna\u011f\u0131 ve toprakla uyumu belirsiz hibrit tohumlara dayan\u0131yor. Az say\u0131daki \u00fcreticide kalan yerli tohumlar da g\u00fcnden g\u00fcne yok oluyor \u00e7\u00fcnk\u00fc verimi d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu, desteklenmedi\u011fi ve fiyat rekabeti yapamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcreticiler daha fazla gelir elde edebilmek i\u00e7in hem verimi daha y\u00fcksek olan hem de daha h\u0131zl\u0131 yeti\u015fen modern hibrit tohumlar\u0131 tercih ediyorlar. Bir \u00f6rnek vermek gerekirse, Ovac\u0131k\u2019\u0131n yerli \u00e7al\u0131 fasulyesi tohumu yeti\u015fmek i\u00e7in en az 4 aya ve 11-12 kere sulanmaya ihtiya\u00e7 duyup bire 8-10 \u00fcr\u00fcn verirken, Konya\u2019dan getirtilen modern \u00e7al\u0131 fasulyesi tohumu hem 3 ayda yeti\u015fiyor hem yakla\u015f\u0131k 7 defa sulan\u0131yor hem de \u00e7ok daha fazla \u00fcr\u00fcn veriyor. Oysa yerli \u00e7al\u0131 fasulyesi protein ve besin de\u011ferleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha zengin, yeme\u011fi daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve daha lezzetli ama kooperatifler ve pazar her iki \u00fcr\u00fcn\u00fc ayn\u0131 fiyata sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yerli ekolojik \u00fcretim yapan \u00e7ift\u00e7i zarara u\u011fruyor. Ovac\u0131k\u2019ta yerli \u00e7al\u0131 tohumu ile \u00fcretim yapan \u00e7ift\u00e7ilerin \u00e7o\u011fu, t\u00fcm bu sebeplerden dolay\u0131 pazar ile rekabet edemedikleri i\u00e7in Konya tohumuna ge\u00e7tiler ve yerli tohum neredeyse yok oldu. EKOLOJ\u0130K TARIM AZ SAYIDA \u00dcRET\u0130C\u0130N\u0130N ISRARINA DAYANIYOR Sadece az say\u0131daki \u00fcretici ve giri\u015fim yerli tohumlar\u0131 \u00e7o\u011faltmakta ve bununla \u00fcretim yapmakta \u0131srar ediyor. Bunlardan biri de ekolojik tar\u0131m alan\u0131nda 7 y\u0131ld\u0131r faaliyet y\u00fcr\u00fcten\u00a0Anka Dersim\u00a0giri\u015fimi. Giri\u015fim, geleneksel \u00fcretim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc modern tar\u0131ma entegre ederek \u00f6zellikle yerli atal\u0131k bu\u011fday tohumlar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011falt\u0131p \u00e7ift\u00e7ilere da\u011f\u0131tarak, fenni g\u00fcbre kullan\u0131lmam\u0131\u015f tarlalarda ekolojik \u00fcretim yap\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik ediyor. Pertek Dere nahiyesi \u00c7em (\u00c7ay) k\u00f6y\u00fcnde, restore edilmi\u015f as\u0131rl\u0131k bir de su de\u011firmeni var giri\u015fimin. \u201cB\u0130\u00c7ERD\u00d6VER BULMAKTA SIKINTI \u00c7EK\u0130YORUZ\u201d Daha \u00f6nce \u0130l sa\u011fl\u0131k m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden memur olarak \u00e7al\u0131\u015fan ve \u015fu anda Pertek\u2019in Beydam\u0131 (Bali\u015fer) k\u00f6y\u00fcnde ya\u015fayan \u00dczg\u00fcn, \u201cBirka\u00e7 y\u0131ldan beri do\u011fal, ekolojik tar\u0131mla u\u011fra\u015f\u0131yorum. \u0130mkanlar\u0131m\u0131z k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in zor \u015fartlarda \u00fcretim yapabiliyoruz. Bu\u011fday ekti\u011fim zaman, y\u0131llarca kullan\u0131lmayan, kimyasal g\u00fcbrenin, ilac\u0131n girmedi\u011fi tarlalar\u0131 kullan\u0131yorum. Dere nahiyesinin k\u00f6ylerinde, rak\u0131m olarak da y\u00fcksek Kayaba\u011f (A\u011fzunik) k\u00f6y\u00fc var. Orada otuz k\u0131rk y\u0131ldan beri s\u00fcr\u00fclmeyen tarlalar\u0131 s\u00fcrd\u00fck, ta\u015f\u0131n\u0131 ay\u0131klad\u0131k. Burayla ikisi aras\u0131ndaki mesafe 15-16 kilometre. Mesafe uzak olunca gidi\u015f geli\u015fte, ekipman g\u00f6t\u00fcrmekte zorlan\u0131yoruz\u201d diyor. Bi\u00e7erd\u00f6verin gelip ge\u00e7medi\u011fini, ekili alan az oldu\u011fu zaman kendisini kurtarm\u0131yor diye bi\u00e7meye gelmedi\u011fini ama fazla ektikleri zaman da bunun maddi y\u00fck\u00fcn\u00fcn alt\u0131ndan kalkamayacaklar\u0131n\u0131 ifade eden \u00dczg\u00fcn, \u201cIsrarlar\u0131m\u0131za ra\u011fmen bi\u00e7erd\u00f6ver yine de gelmeyince sonunda iki kat maliyetine bi\u00e7tirebildik. Burada bi\u00e7erd\u00f6ver d\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc iki y\u00fcz elli liraya bi\u00e7ti, orada d\u00f6rt y\u00fcz liraya bi\u00e7ti. Aradaki bu u\u00e7urumla bir \u015fey kazanamazs\u0131n. \u00d6zellikle de bi\u00e7erd\u00f6ver konusunda \u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ektik. Bu y\u0131l mesela Pertek ve Dersim belediyesi ve \u0130l Tar\u0131m M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019nden bu konuda yard\u0131mc\u0131 olmalar\u0131n\u0131 istedik ama pek kar\u015f\u0131l\u0131k bulamad\u0131k. En az\u0131ndan onlar kurumdur. Kurum olarak yoldan ge\u00e7en bir bi\u00e7erd\u00f6verciyi y\u00f6nlendirebilirlerdi ama yapmad\u0131lar. Ge\u00e7en sene ve \u00f6nceki sene tarla s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm zaman \u00e7evre k\u00f6ydekiler \u2018haberimiz olsa biz de ekerdik\u2019 Yani sen bi\u00e7erd\u00f6ver getireceksin. Biz de ondan faydalan\u0131r\u0131z. Yani makina gitmeyince insanlar da ekmiyor\u201d dedi. \u201c\u0130NSANLAR K\u00d6Y\u00dcNE D\u00d6NS\u00dcN, EKS\u0130N, B\u0130\u00c7S\u0130N\u201d Kendilerinin yeterli arazileri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n tarlalar\u0131n\u0131 ekti\u011fini ama bunlara kira \u00fccreti \u00f6demedi\u011fini, insanlar\u0131n s\u0131rf tarlalar\u0131n\u0131n yerleri belli olsun diye arazilerini kendisine bedelsiz verdi\u011fini s\u00f6yleyen \u00dczg\u00fcn, \u201cYar\u0131n \u00f6b\u00fcr g\u00fcn \u2018sen \u00e7ok para kazand\u0131n\u2019 deyip tarlalar\u0131 geri alabilirler. Araziler bana ait olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in herhangi bir destekleme de alm\u0131yorum. Yeterli te\u015fvik yok. Oysa \u00fcreticilerin bizzat desteklenmesi laz\u0131m. Mesela mazot deste\u011fi verebilirlerdi. Sonu\u00e7ta burada da \u00fcretimin devam edebilmesi ve insanlar\u0131n ekmeleri i\u00e7in \u00f6nayak olabilirlerdi. \u0130nsanlar k\u00f6y\u00fcne d\u00f6ns\u00fcn, eksin, bi\u00e7sin. Beraber hareket etsin\u201d dedi. \u201cYERL\u0130 ATALIK BU\u011eDAY TOHUMLARINI BULUP \u00c7O\u011eALTIYORUZ\u201d Bu i\u015fe karar verdikleri zaman ilk \u00f6nce yerli atal\u0131k tohumlar ile ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 belirten \u00dczg\u00fcn, atal\u0131k tohumlarla ilgili \u015fu bilgileri verdi. \u201cBizim burada ekilen\u00a0a\u015fure\u00a0dedi\u011fimiz bir bu\u011fday t\u00fcr\u00fc vard\u0131. Di\u011fer bu\u011fday t\u00fcrlerine g\u00f6re az \u00fcr\u00fcn veriyor ama kalite olarak \u00e7ok g\u00fczel. Bir de \u2018bare\u2019 dedi\u011fimiz baharda ekilen yazl\u0131k yerli tohumlar vard\u0131. Bu tohumlar\u0131 30-40 y\u0131l ambar\u0131nda saklayan insanlar vard\u0131. Bunlar\u0131 buldum, ald\u0131m, selekt\u00f6re verdim. Birinci y\u0131l ektim, s\u0131rf tohum tazelensin diye. Bi\u00e7me zaman\u0131 gitti\u011fimde bi\u00e7erd\u00f6verci \u2018Abi bunu niye bi\u00e7iyorsun, zaten bunda bir \u015fey yok\u2019 dedi. Ben sadece tohumu yenilensin, tazelensin diye bi\u00e7iyorum. Yoksa verdi\u011fim eme\u011fi, yapt\u0131\u011f\u0131m masraf\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131ndan de\u011fil. Bu \u015fekilde tohumlar\u0131 bulup, \u00e7o\u011falt\u0131p \u00fcretim yap\u0131yoruz ama pazar\u0131n\u0131 bulamay\u0131nca bunu s\u00fcrd\u00fcrebilme \u015fans\u0131m\u0131z yok. Bu y\u0131l iki y\u00fcz d\u00f6n\u00fcm civar\u0131nda a\u015fure ve bare bu\u011fday\u0131 ektim. 85 d\u00f6n\u00fcmden 5 ton \u00fcr\u00fcn \u00e7\u0131kt\u0131. D\u00f6n\u00fcm\u00fcne 25 kilo atm\u0131\u015ft\u0131m. G\u00fcbre ya da herhangi bir ila\u00e7 kullanmad\u0131k. Ne ektikse ve tanr\u0131 bize ne verdiyse onu kabul ediyoruz\u201d \u201cBU \u0130\u015e\u0130 BUNDAN SONRA Y\u00dcR\u00dcTEB\u0130L\u0130R M\u0130Y\u0130M B\u0130LM\u0130YORUM\u201d Eskiden bu\u011fday\u0131n yan\u0131s\u0131ra nohut da ektiklerini ama y\u00fcksek rak\u0131ml\u0131 yerlerde domuzdan dolay\u0131 \u015fu an nohut ekmediklerini, \u00e7\u00fcnk\u00fc tarlay\u0131 domuzdan koruyamayacaklar\u0131n\u0131 ifade eden \u00dczg\u00fcn, \u201cBi\u00e7imi biraz gecikti\u011fi zaman domuzlar zarar veriyor. Tarlan\u0131n i\u00e7ine giriyor, yat\u0131r\u0131yor, yiyor, k\u0131r\u0131yor, da\u011f\u0131t\u0131yor. Birka\u00e7 tarlay\u0131 bu \u015fekilde tahrip ettiler. Onlarla da ayr\u0131 bir m\u00fccadele etmek gerekiyor, onu da yapamay\u0131z. Mesafe uzun oldu\u011fu i\u00e7in her g\u00fcn gidip gelmekte zorlan\u0131r\u0131z\u201d diyor. Yapt\u0131klar\u0131 ekolojik \u00fcretimi s\u00fcrd\u00fcrme konusunda ise \u00dczg\u00fcn, \u015funlar\u0131 not d\u00fc\u015ft\u00fc. \u201cBu i\u015fi bundan sonra y\u00fcr\u00fctebilir miyim bilemiyorum. Bu y\u0131l ki \u00fcr\u00fcn\u00fcm\u00fc satarsam seneye tekrar ekmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm, yoksa yapamam. Pazarlarken zorlan\u0131yoruz. Maliyetler y\u00fcksek oldu\u011fu i\u00e7in ucuza satam\u0131yoruz ama insanlar\u0131n da al\u0131m g\u00fcc\u00fc yok. Bu t\u00fcr zorluklar\u0131m\u0131z var. Bu i\u015fler uzaktan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar kolay bir \u015fey de\u011fil. Bunlar\u0131 \u00fcretirken etraftakiler her t\u00fcrl\u00fc \u015feyi de s\u00f6ylediler. Senin kafan \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor. Sen aptals\u0131n. Niye g\u00fcbre atm\u0131yorsun. Niye ila\u00e7 atm\u0131yorsun. G\u00fcbre atarsan \u015fu kadar kazan\u0131rs\u0131n, gibi. Biz ise inatla s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz ama bilmiyorum ne kadar\u0131n\u0131 ba\u015farabiliriz. Sizlerden bekledi\u011fimiz de pazarlama konusunda yard\u0131mc\u0131 olman\u0131z\u201d \u201cDEVLET H\u0130\u00c7 YARDIMCI OLMUYOR\u201d Bu\u011fdaylar\u0131 ekip bi\u00e7mek<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1542,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-1541","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yerel-haberler"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radyomunzur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radyomunzur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radyomunzur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radyomunzur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radyomunzur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1541"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radyomunzur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1543,"href":"https:\/\/radyomunzur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1541\/revisions\/1543"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radyomunzur.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1542"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radyomunzur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radyomunzur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radyomunzur.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}